एकविसाव्या शतकात अति-आधुनिक तंत्रज्ञानाचे आगमन, जागतिक व्यावसायिक आणि व्यवसाय आणि पुढे येण्याची आणि राहण्याची अटळ इच्छा आहे. या घटकांमुळे, व्यावसायिक कंपन्या अशा जगात स्पर्धा करतात जिथे अर्थव्यवस्था 24 तास, आठवड्यातील सात दिवस सक्रिय असते. या घटनेमुळे कर्मचाऱ्यांची मागणी निर्माण झाली जी रात्रीच्या वेळी सकाळच्या उशिरापर्यंत देखील काम करेल. या कामाच्या वेळापत्रकाने कर्मचाऱ्यांची जीवनशैली उलटी केली, ज्यामुळे त्यांचा दिवस झोपेची ठरला. शिफ्ट शरीराच्या सामान्य कार्यामध्ये व्यत्यय आणू शकतात, झोपेच्या चक्रात अडथळा आणू शकतात आणि शरीराच्या सेरोटोनिनची पातळी कमी करू शकतात. सेरोटोनिन एक न्यूरोट्रांसमीटर आहे जो मध्यवर्ती मज्जासंस्थेत आढळतो आणि मूड, झोप, लैंगिकता आणि भूक यासारख्या अनेक कार्यांवर परिणाम करतो. हे न्यूरोट्रांसमीटर पेशींच्या पुनरुत्पादनास देखील प्रोत्साहन देऊ शकते.
अभ्यास दर्शवतात की नॉन-डे शिफ्ट कामगारांमध्ये सेरोटोनिन नावाच्या “फील-गुड” हार्मोन्सची पातळी कमी असते. डॉ. कार्लोस जे, पिरोला यांच्या नेतृत्वाखालील ब्यूनस आयर्स विद्यापीठातील संशोधकांनी 683 पुरुषांचा अभ्यास केला आणि 437 दिवसाच्या कामगारांची तुलना 246 शिफ्ट कामगारांशी केली. परिणाम, शिफ्ट कामगारांचे सेरोटोनिनचे स्तर, रक्त चाचण्यांद्वारे मोजले गेले ते नियमित दिवसाच्या वेळापत्रकांपेक्षा लक्षणीय कमी होते. सेरोटोनिनची पातळी कमी करण्याव्यतिरिक्त, शिफ्ट कामगारांमध्ये उच्च कोलेस्टेरॉल, हिप-टू-कमर गुणोत्तर, वाढलेला रक्तदाब आणि ट्रायग्लिसराईडची पातळी जास्त असल्याचे दिसून आले.
सेरोटोनिनची पातळी झोपेच्या पद्धती आणि शरीराची इतर कार्ये नियंत्रित करते म्हणून, ब्यूनस आयर्स विद्यापीठाने असे सुचवले आहे की शिफ्ट कामामुळे तथाकथित शिफ्ट वर्क स्लीप डिसऑर्डर देखील होऊ शकतो. या विकाराने ग्रस्त लोक जेव्हा झोपलेले असावेत तेव्हा ते जागृत राहतात. जागृत होण्याच्या वेळी या व्यक्ती खूप थकल्या जाऊ शकतात. हा विकार सामान्य झोपेच्या कालावधीत होणाऱ्या कामाच्या वेळापत्रकामुळे होतो. यामुळे, ज्या लोकांना झोपेत अडचण येत आहे कारण त्यांचे शरीर अजूनही जागृत राहण्यासाठी प्रोग्राम केलेले आहे. झोपण्याची आणि जागे होण्याची वेळ शरीराच्या अंतर्गत घड्याळाच्या अपेक्षेपेक्षा वेगळी असते.
इतर अभ्यासांमध्ये असेही आढळून आले आहे की नॉन-स्टँडर्ड आणि नाईट शिफ्ट कामामुळे हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी आणि चयापचय प्रणालींवर परिणाम होऊ शकतो. हे अभ्यास सुचवतात की उच्च रक्तदाब आणि शरीरातील चरबी वाढण्यासाठी शिफ्टचे काम थेट जबाबदार असल्याची शक्यता आहे, असे ब्यूनस आयर्सच्या अभ्यासातील संशोधकांनी सांगितले. झोपेच्या पद्धतींमध्ये व्यत्यय व्यतिरिक्त, सेरोटोनिनचे कमी झालेले स्तर देखील तणाव, चिंता आणि नैराश्यासारख्या इतर परिस्थितीशी जोडलेले आहेत.
जीवनशैलीतील बदलांमुळे सेरोटोनिनची पातळी सुधारते. सेरोटोनिनची पातळी सुसंगत करण्यासाठी, झोपेचे नमुने सुसंगत असले पाहिजेत आणि सेरोटोनिनची पातळी नियंत्रित करण्यासाठी अन्नपदार्थांमध्ये आवश्यक जीवनसत्वे आणि खनिजांचा समावेश असावा. काही औषधे आणि पदार्थ जसे की कॅफीन, निकोटीन, अल्कोहोल आणि एन्टीडिप्रेसस टाळावे कारण ते सेरोटोनिन उत्पादन कमी करू शकतात.
ज्या व्यक्तींना त्यांच्या सेरोटोनिनची पातळी सुधारण्याची इच्छा आहे ते त्यांच्या ध्येयामध्ये मदत करण्यासाठी औषधांचा वापर करू शकतात. एमिनो अॅसिड 5-एचटीपी पूरक म्हणून घेतले जाऊ शकते आणि सेरोटोनिन तयार करण्याची शरीराची क्षमता सुधारते. L-tryptophan नावाचा आणखी एक अमीनो आम्ल शरीराने सेरोटोनिन तयार करण्यासाठी वापरला आहे. तथापि, हे पूरक घेण्यापूर्वी, रुग्णांना डॉक्टर आणि इतर आरोग्य व्यावसायिकांची परवानगी घेण्याचा सल्ला दिला जातो. ज्या व्यक्तींनी रात्री काम करणे निवडले आहे त्यांनी विकसित होणारे दुष्परिणाम कमी करण्यासाठी पुरेशी विश्रांती घ्यावी. निरोगी जीवनशैली आणि पौष्टिक आहार पद्धती सेरोटोनिनची पातळी सुधारू शकतात आणि एखाद्याची जीवन गुणवत्ता सुधारू शकतात.
